Diyabet (Şeker Hastalığı) Nedir? Belirtileri, Türleri ve Tedavisi | Deva Hastanesi

 

Diyabet, halk arasında bilinen adıyla şeker hastalığı, insülin hormonunun yetersizliği ya da vücutta etkili şekilde kullanılamaması sonucu ortaya çıkan kronik bir metabolizma hastalığıdır. Kan şekeri düzeylerinin uzun süre yüksek seyretmesi, zamanla birçok organ ve sistemi etkileyebilir. Deva Hastanesi olarak bu yazımızda diyabetin belirtilerini, türlerini, tanı yöntemlerini ve tedavi sürecini ele aldık.

Diyabet Nedir?

Diyabet, vücudun kan şekerini düzenleme mekanizmasında bozulma meydana gelmesiyle gelişen bir hastalıktır. İnsülin hormonunun eksikliği veya insülin direnci nedeniyle kandaki glukoz hücreler tarafından yeterince kullanılamaz. Bu durum, kan şekerinin yükselmesine ve uzun vadede sağlık sorunlarına yol açabilir.

Diyabet Tanısı Nasıl Konur?

Diyabet tanısı, hekim değerlendirmesi ve laboratuvar testleri ile konur. Tanı sürecinde aşağıdaki kriterler dikkate alınabilir:

• Gün içinde herhangi bir saatte ölçülen kan şekerinin 200 mg/dL veya üzerinde olması ve buna eşlik eden çok su içme, sık idrara çıkma ya da açıklanamayan kilo kaybı bulunması
• Açlık kan şekerinin 126 mg/dL veya üzerinde olması
• 75 gram glukoz ile yapılan şeker yükleme testinde, 2. saat kan şekerinin 200 mg/dL veya üzerinde saptanması

Diyabetin Türleri Nelerdir?

Diyabet farklı tiplerde görülebilir. En sık karşılaşılan diyabet türleri şunlardır:

Tip 1 Diyabet

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde görülen bu diyabet türünde, pankreas yeterli insülin üretemez. Bu nedenle insülin tedavisi gereklidir.

Tip 2 Diyabet

En sık görülen diyabet türüdür. Vücudun insüline karşı direnç geliştirmesi veya pankreasın yeterli insülin üretememesi sonucunda oluşur. Daha çok yetişkin yaş grubunda görülse de günümüzde daha erken yaşlarda da ortaya çıkabilmektedir.

Gestasyonel Diyabet

Gebelik sırasında ortaya çıkan diyabet türüdür. Doğum sonrasında düzelebilse de, ilerleyen dönemde tip 2 diyabet gelişme riskini artırabilir.

Diğer Diyabet Türleri

Daha nadir görülen bazı diyabet tipleri; genetik nedenlere, bazı ilaçların kullanımına veya farklı metabolik bozukluklara bağlı gelişebilir.

Diyabet Belirtileri Nelerdir?

Diyabet belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Ağız kuruluğu ve aşırı su içme
• Sık ve fazla idrara çıkma
• Aşırı açlık hissi
• Halsizlik ve yorgunluk
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Bulanık görme
• Yaraların geç iyileşmesi
• Ayaklarda uyuşma, karıncalanma veya hissizlik

Kimler Diyabet Açısından Risk Altındadır?

Bazı kişilerde diyabet gelişme riski daha yüksektir. Özellikle aşağıdaki gruplarda düzenli kontrol önem taşır:

• Fazla kilolu veya obez bireyler
• Ailesinde diyabet öyküsü bulunanlar
• Yüksek tansiyon hastaları
• Yüksek kolesterol problemi olanlar
• Hareketsiz yaşam sürenler
• Gebelikte diyabet öyküsü olanlar
• Dört kilonun üzerinde bebek doğurmuş anneler
• Polikistik over sendromu bulunanlar
• Daha önce bozulmuş açlık glukozu veya bozulmuş glukoz toleransı saptananlar

Diyabette Beslenme Nasıl Olmalıdır?

Diyabet yönetiminde beslenme planı büyük önem taşır. Amaç, kan şekerindeki ani yükselmeleri önlemek ve genel sağlığı korumaktır.

• Öğünler düzenli saatlerde tüketilmelidir
• Gün içerisinde ana ve ara öğün dengesi sağlanmalıdır
• Küçük porsiyonlarla beslenilmelidir
• Beyaz ekmek yerine tam tahıllı ürünler tercih edilmelidir
• Kurubaklagiller, sebzeler ve lif oranı yüksek besinlere yer verilmelidir
• Süt, yoğurt, ayran ve peynir gibi besinler dengeli şekilde tüketilmelidir
• Şekerli ve yağlı gıdalar sınırlandırılmalıdır

Diyabet Tedavisinde İlaç Kullanımı

Diyabet tedavisinde kullanılacak yöntem; hastalığın tipine, kişinin genel sağlık durumuna ve kan şekeri düzeylerine göre hekim tarafından belirlenir. Bazı hastalarda yaşam tarzı düzenlemeleri yeterli olabilirken, bazı hastalarda ağızdan alınan diyabet ilaçları veya insülin tedavisi gerekebilir.

Oral Antidiyabetik İlaçlar

Ağızdan alınan diyabet ilaçları, özellikle tip 2 diyabet hastalarında kan şekeri kontrolünü sağlamak amacıyla kullanılabilir. Bu ilaçlar; karaciğerde glukoz üretimini azaltabilir, insülin direncini düşürebilir, karbonhidrat emilimini yavaşlatabilir veya pankreasın insülin salınımını destekleyebilir.

İnsülin Tedavisi

İnsülin tedavisi, vücutta eksik olan insülin hormonunun yerine konmasını amaçlar. Özellikle tip 1 diyabet hastalarında temel tedavi yöntemidir. Bazı tip 2 diyabet hastalarında da gerekli görülebilir.

Diyabet ve Egzersiz

Düzenli fiziksel aktivite, kan şekeri kontrolüne katkı sağlar ve genel sağlığın korunmasına yardımcı olur. Ancak egzersiz programı planlanmadan önce mutlaka hekime danışılması önemlidir.

Diyabet Nasıl Tedavi Edilir?

Diyabet, uygun takip ve tedavi ile yönetilebilen bir hastalıktır. Tedavi sürecinde hekim, diyetisyen, hemşire ve diyabet eğitmeninden oluşan multidisipliner yaklaşım önem taşır. Diyabet kontrolünde temel başlıklar şunlardır:

• Beslenme alışkanlıklarının düzenlenmesi
• Düzenli egzersiz yapılması
• Hekim önerisine uygun ilaçların düzenli kullanılması
• Kan şekeri takibinin aksatılmaması

Diyabet Hastalarının Takibi Nasıl Olmalıdır?

Diyabet tanısı alan bireylerde düzenli takip, olası komplikasyonların önlenmesi açısından büyük önem taşır. Hekim önerisine göre belirli aralıklarla şu kontroller yapılmalıdır:

• HbA1c ölçümü
• Göz dibi muayenesi
• İdrarda albümin kontrolü
• Kolesterol ölçümleri
• Diş kontrolleri
• Ayak bakımı ve ayak muayenesi

Diyabet Tedavisinde Hedef Nedir?

Diyabet tedavisinde amaç; kan şekeri düzeylerini hedef aralıkta tutmak, yaşam kalitesini korumak ve uzun dönemde gelişebilecek komplikasyon riskini azaltmaktır. Tedavi hedefleri her hastada yaşa, eşlik eden hastalıklara ve genel sağlık durumuna göre hekim tarafından bireysel olarak belirlenmelidir.

Sonuç

Diyabet, erken tanı ve doğru takip ile kontrol altına alınabilen kronik bir hastalıktır. Belirtilerin fark edilmesi, risk grubunda yer alan kişilerin düzenli kontrol yaptırması ve tedavi sürecine uyum sağlanması büyük önem taşır. Deva Hastanesi olarak sağlığınızı korumaya yönelik doğru bilgilendirme ve uzman yaklaşımıyla yanınızdayız.